Đề thi chọn HSG môn Ngữ Văn lớp 9 cấp Huyện có đáp án

Đề thi chọn HSG môn Ngữ Văn lớp 9 cấp Huyện có đáp án.

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TAM NÔNG

ĐỀ CHÍNH THỨC
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN

NĂM HỌC 2024 – 2025

Môn: Ngữ văn

Thời gian làm bài: 150 phút, không kể giao đề

(Đề thi có 02 trang)


I) PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích và thực hiện các yêu cầu sau:

Con đã được học và nghe giảng rất nhiều về lòng dũng cảm. Nhưng những gì mà con đã được thấy ở sâu thẳm cuộc sống xung quanh đã chép lại trong con một định nghĩa rất mới về lòng dũng cảm, không cô đọng nhưng đầy ý nghĩa.

Là bố, người đã nén nỗi đau quặn thắt vì ung thư mà mỗi tối vẫn đặt tay lên vai con, nói với con về cuộc đời, về đôi vai con sẽ là chỗ dựa vững chắc nhất cho mẹ và chị. Những phút giây bố giành giật sự sống của mình để nhìn con lớn lên từng ngày, con không bao giờ quên. Bố đã gửi lòng dũng cảm của mình trên đôi vai con, để con luôn đứng vững và mạnh mẽ tiến về phía trước…

Là mẹ, người đã vất vả, tất bật vì công việc mà nuôi hai chị em con ăn học. Suốt mười mấy năm quần quật từ lúc giọt sương chưa tan đến tận khi mặt trời co rúm ró đằng tây, nhưng chưa buổi tối nào mẹ bỏ con ngồi học một mình. Hình phạt “nặng nề” trong buổi học của con là những lần thước vào tay. Mẹ đã gửi lòng dũng cảm và niềm tin của mình trong bàn tay con, để những lần con nhìn thấy đường chỉ trên bàn tay và lại nghĩ về những vết chân chim nứt nẻ trên ruộng đồng mỗi mùa hạn hán…

Là chị, người đã cố gắng hết mình nhưng vẫn bị “trì hoãn thành công” sau kì thi đại học. Nhưng suốt một năm sau đó, chị đã miệt mài hằng đêm với những quyển sách dày cộm, chỉ với một quyết tâm: “Phải học cho mẹ đỡ khổ”. Ngày cầm trên tay tờ giấy báo trúng tuyển, chị đã bật khóc lên vì sung sướng trong vòng tay mẹ. Những giọt nước mắt của chị cho con biết rằng thành công phải đổi bằng mặn chát của nước mắt và lòng dũng cảm của mình.

Con đã học được lòng dũng cảm từ những người thân yêu nhất của mình, để thấy rằng lòng dũng cảm còn xuất phát từ niềm tin, từ lòng yêu thương không bờ bến, để thấy nó dung dị và giản đơn đến lạ…

     (Nguyễn Thái Anh, Dũng cảm bước đi, Bài dự thi, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngày 14/05/2009)

Câu 1. Theo văn bản, người mẹ gửi lòng dũng cảm và niềm tin của mình trong bàn tay con để làm gì?

Câu 2. Theo em, vì sao Bố đã gửi lòng dũng cảm của mình trên đôi vai con, để con luôn đứng vững và mạnh mẽ tiến về phía trước?

Câu 3. Câu văn: Con đã học được lòng dũng cảm từ những người thân yêu nhất của mình, để thấy rằng lòng dũng cảm còn xuất phát từ niềm tin, từ lòng yêu thương không bờ bến, để thấy nó dung dị và giản đơn đến lạ… thuộc kiểu câu nào xét về cấu tạo? Dựa vào đặc điểm nào để xác định như vậy?

Câu 4. Em có đồng tình với quan điểm những gì mà con đã được thấy ở sâu thẳm cuộc sống xung quanh đã chép lại trong con một định nghĩa rất mới về lòng dũng cảm hay không? Vì sao?

II) PHẦN VIẾT (16,0 điểm)

Câu 1 (6,0 điểm)

Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) trình bày suy nghĩ về ý kiến được nêu trong phần Đọc hiểu: Thành công phải đổi bằng mặn chát của nước mắt và lòng dũng cảm của mình.

Câu 2 (10,0 điểm)

Có ý kiến cho rằng: Người nghệ sĩ đích thực, người nghệ sĩ có tài năng bao giờ cũng mang đến cho đời một cái gì mới, một cái gì riêng biệt chưa từng có. Chính cái mới, cái riêng biệt đó làm cho cuộc sống hiện lên luôn luôn phong phú, lạ lùng, hấp dẫn.

Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Bằng trải nghiệm văn học của mình, em hãy làm sáng tỏ.

——— HẾT ———

  • Họ và tên thí sinh: ………………………………. Số báo danh: ……………
  • Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TAM NÔNG

 

HƯỚNG DẪN CHẤM THI

 CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS

MÔN: NGỮ VĂN- NĂM HỌC 2024- 2025

 (Đề thi có 02 trang)

 

Phần Câu Nội dung Điểm
I   ĐỌC HIỂU 4,0
1 Người mẹ đã gửi lòng dũng cảm và niềm tin của mình trong bàn tay con để: những lần con nhìn thấy đường chỉ trên bàn tay và lại nghĩ về những vết chân chim nứt nẻ trên ruộng đồng mỗi mùa hạn hán. 0,5
2 Bố đã gửi lòng dũng cảm của mình trên đôi vai con, để con luôn đứng vững và mạnh mẽ tiến về phía trước vì bố đã dũng cảm chống chọi với căn bệnh hiểm nghèo để giành giật sự sống của mình. Ông là tấm gương sáng, truyền cho con lòng dũng cảm, dám đương đầu với khó khăn, thử thách để con luôn đứng vững trong cuộc đời và là chỗ dựa vững chắc cho người thân trong gia đình. 1,0
3 – Thuộc kiểu câu đơn.

– Đặc điểm cấu tạo: Do 1 cụm chủ -vị tạo thành.

+ Chủ ngữ: Con

+ Vị ngữ: đã học được lòng dũng cảm từ những người thân yêu nhất của mình, để thấy rằng lòng dũng cảm còn xuất phát từ niềm tin, từ lòng yêu thương không bờ bến, để thấy nó dung dị và giản đơn đến lạ…

1,0
4 – HS có thể đồng ý, không đồng ý hoặc đồng ý một phần nhưng phải lý giải hợp lý, thuyết phục. Sau đây là gợi ý:

+ Đồng ý: Vì cuộc sống là vô cùng rộng lớn với những thực tế và trải nghiệm khác nhau, vì thế mỗi người sẽ tìm thấy định nghĩa về lòng dũng cảm theo cách của riêng mình trong những hoàn cảnh khác nhau.

+ Không đồng ý: Vì dù thế nào thì định nghĩa về lòng dũng cảm cũng không thể đi ra ngoài những nội hàm như: Bản lĩnh, gan dạ, không sợ gian khổ, nguy hiểm, dám đối mặt với mọi khó khăn…

+ Đồng ý một phần: Kết hợp hai ý trên…

1,5
II 1 VIẾT 6,0
  a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận

Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề

0,25
  b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Thành công phải đổi bằng mặn chát của nước mắt và lòng dũng cảm của mình. 0,25
  c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

HS có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Dưới đây là một vài gợi ý cần hướng tới:

* Giải thích

– Thành công: là đạt được kết quả tốt đẹp như dự định.

– Mặn chát của nước mắt: là những khó nhọc, gian khổ mà con người phải trải qua để đạt được điều mình mơ ước.

– Lòng dũng cảm: là bản lĩnh, gan dạ, không sợ gian khổ, nguy hiểm, dám đối mặt với mọi khó khăn.

=> Nhận định là sự chiêm nghiệm của người viết về sự rèn luyện của con người. Để có được thành công trong cuộc sống, con người phải trải qua bao khó khăn, vất vả, phải đổ bao mồ hôi nước mắt. Ngoài ra, phải luôn vững vàng, gan dạ, không sợ khó khăn, nguy hiểm, dám đối mặt và vượt qua mọi thử thách.

* Bàn luận

– Trong cuộc sống, chúng ta có thể vấp phải những khó khăn do điều kiện chủ quan hoặc khách quan, nhưng con người cần vững vàng, đối mặt với hiện thực, cố gắng, nỗ lực để vượt qua và đạt được thành công.

– Ý nghĩa: Sự cố gắng, dũng cảm vượt qua những khó khăn đem lại những giá trị riêng và vô cùng ý nghĩa:

+ Đem lại niềm tin yêu vào cuộc sống, giúp con người lạc quan hơn, trưởng thành hơn, vững vàng hơn trong mọi hoàn cảnh.

+ Dễ dàng gặt hái được thành công, ngày càng hoàn thiện bản thân, được hưởng cuộc sống hạnh phúc, có nhiều cơ hội giúp đỡ mọi người và làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.

*Mở rộng vấn đề

+ Cần phân biệt rõ dũng cảm khác với cố chấp, liều lĩnh.

+ Phê phán: Thái độ sống lười biếng, hèn nhát hay nản chí, không có ý thức phấn đấu để rèn luyện bản thân;Thái độ sống thụ động, hay dựa dẫm, ỷ lại.

* Bài học nhận thức và hành động

– Cần có thái độ đúng đắn trong cuộc sống để sống mạnh mẽ, chủ động, dũng cảm đạt được thành công.

– Tích cực học tập và rèn luyện, trang bị cho bản thân những kiến thức, kĩ năng cần thiết.

+ Tôi luyện ý chí, nghị lực, lòng kiên trì, quyết tâm đối mặt với khó khăn…

5,0

1,0

3,0

0,5

0,5

  d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

0,25
  e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới 0,25
  2 Viết bài văn NLVH giải thích và chứng minh ý kiến: Người nghệ sĩ đích thực, người nghệ sĩ có tài năng bao giờ cũng mang đến cho đời một cái gì mới, một cái gì riêng biệt chưa từng có. Chính cái mới, cái riêng biệt đó làm cho cuộc sống hiện lên luôn luôn phong phú, lạ lùng, hấp dẫn 10,0
a. Xác định được kỹ năng: Có kĩ năng viết bài văn nghị luận văn học, biết huy động các kiến thức lí luận, kiến thức về tác giả, tác phẩm để làm bài. Vận dụng các thao tác lập luận phù hợp, lí lẽ xác đáng, trình bày khoa học, diễn đạt lưu loát. 0,5
    b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Người nghệ sĩ đích thực, người nghệ sĩ có tài năng bao giờ cũng mang đến cho đời một cái gì mới, một cái gì riêng biệt chưa từng có. 0,5
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết

– Xây dựng được hệ thống các luận điểm phù hợp

– Sắp xếp các ý theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận, sau đây là một số gợi ý:

1. Giải thích nhận định

– Người nghệ sĩ đích thực, người nghệ sĩ tài năng: Chỉ những người có năng lực xuất sắc, có khả năng sáng tạo nên những tác phẩm văn học có giá trị.

– Cái mới, cái riêng biệt: Cái được làm ra mà chưa từng có, khác hẳn với những gì trước đó.

– Cuộc sống hiện lên luôn luôn phong phú, lạ lùng, hấp dẫn: Cuộc sống được kiến tạo trong tác phẩm bằng những hình ảnh và màu sắc riêng. Thế giới trong tác phẩm của nhà văn là thế giới độc đáo, mang đậm dấu ấn chủ quan của người nghệ sĩ.

=> Ý kiến đề cập đến vấn đề phong cách văn học: Người nghệ sĩ tài năng là người có phong cách nghệ thuật độc đáo, có khả năng sáng tạo nên một thế giới mới mẻ trong tác phẩm của mình. Đó cũng là tài nghệ của người nghệ sĩ trong việc đem đến cho độc giả một cái nhìn mới mẻ về cuộc sống.

2. Lí giải

2.1. Vì sao người nghệ sĩ đích thực, người nghệ sĩ tài năng bao giờ cũng mang đến cho đời một cái gì mới, một cái gì riêng biệt chưa từng có

– Xuất phát từ chính nhu cầu của cuộc sống: Cuộc sống luôn đòi hỏi sự xuất hiện của những nhân tố mới mẻ, những cái không lặp lại.

– Xuất phát từ đặc trưng của quá trình sáng tạo văn học: Sự phát triển của văn học xét đến cùng là sự sáng tạo. Chỉ có sáng tạo mới tạo nên sức sống cho tác phẩm.

– Xuất phát từ đặc trưng lao động nghệ thuật của người nghệ sĩ: Là lao động cá thể, đồng thời, người nghệ sĩ là người có những tố chất đặc biệt có khả năng sáng tạo nên cái mới.

2.2. Cái mới, cái riêng biệt chưa từng có được biểu hiện như thế nào trong sáng tác của những người nghệ sĩ tài năng

– Thể hiện cách nhìn, cách cảm thụ có tính chất khám phá đối với cuộc đời (Cái nhìn thể hiện quan điểm độc đáo về con người, về thế giới);

– Thể hiện ở giọng điệu riêng gắn với cảm hứng sáng tác (Giọng điệu là thái độ, là lập trường của nhà văn được thể hiện qua phương thức nghệ thuật);

– Thể hiện ở cách lựa chọn, xây dựng, xử lý đề tài, chủ đề.

– Thể hiện ở tính thống nhất, ổn định trong cách sử dụng các phương thức, phương tiện nghệ thuật, từ việc tổ chức kết cấu, định vị thể loại, sử dụng ngôn ngữ.cho đến cách kể chuyện, miêu tả ngoại hình, bộc lộ nội tâm.

* Các biểu hiện nói trên không tồn tại tách rời mà bao hàm lẫn nhau, tồn tại thông qua nhau đem lại cho tác phẩm văn học tính chỉnh thể toàn vẹn.

2.3. Cái mới, cái riêng biệt đã làm cho cuộc sống trong tác phẩm hiện lên phong phú, lạ lùng, hấp dẫn như thế nào?

– Mỗi người nghệ sĩ đứng trước hiện thực cuộc sống có cách suy ngẫm, lý giải khác nhau, cách lựa chọn những mảng đề tài khác nhau để đặt ra những vấn đề khác nhau. Nhờ đó, cuộc sống hiện lên trong tác phẩm của nhà văn là thế giới riêng, độc đáo, được kiến tạo bằng hình ảnh, màu sắc, phong phú, đa đạng, mang đậm dấu ấn chủ quan của người nghệ sĩ.

– Cùng viết về một đề tài nhưng mỗi nhà văn tài năng lại có những cách nhìn, cách khám phá riêng khiến cuộc sống hiện lên như lần đầu được khám phá.

2.4. Làm thế nào để người nghệ sĩ mang đến cho đời những cái mới mẻ, riêng biệt

– Giàu trải nghiệm, giàu vốn sống, hiểu người và hiểu đời;

– Có cái tâm, có tình yêu sâu nặng đối với con người và cuộc đời;

– Có bản lĩnh, cá tính sáng tạo mới có thể phát hiện cái đẹp ở chỗ không ai ngờ tới, mang đến cho người đọc bài học trông nhìn và thưởng thức.

3. Phân tích, chứng minh: Thí sinh có thể lựa chọn phân tích một số tác phẩm bất kỳ trong chương trình hoặc ngoài chương trình; Song trong quá trình phân tích, bình giá cần chú ý những điểm sau để làm sáng rõ vấn đề đặt ra trong đề bài:

– Qua tác phẩm ấy, tác giả đã mang đến những cái nhìn, phát hiện mới mẻ gì về hiện thực cuộc sống?

– Tác phẩm ấy đã gửi gắm đến bạn đọc những tư tưởng gì mới mẻ, sâu sắc?

– Tác giả đã chuyển tải bức thông điệp của mình bằng những hình thức nghệ thuật độc đáo như thế nào?

– Từ đó đánh giá về tác phẩm và khái quát phong cách nghệ thuật của tác giả.

4. Đánh giá, mở rộng, nâng cao

– Đây là ý kiến đúng đắn, giúp bạn đọc thấy được tầm quan trọng của cá tính sáng tạo, phong cách nghệ thuật của nhà văn trong quá trình sáng tác.

– Người nghệ sĩ sáng tạo nên cái mới nhưng đồng thời cũng phải kế thừa, phát huy tinh hoa của truyền thống;

* Nhận định đã đặt ra yêu cầu đối với người sáng tác và người tiếp nhận:

+ Với người sáng tác: Phải đặc biệt coi trọng việc tạo nên dấu ấn riêng, định hình phong cách; Biết sống sâu sắc, có tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, trí tưởng tượng phong phú và có tài năng nghệ thuật độc đáo.

+ Với người tiếp nhận: Phải biết trân trọng những đóng góp mới mẻ, giá trị của nhà văn qua tác phẩm; Không ngừng nâng cao tầm đón nhận để cảm nhận vẻ đẹp độc đáo trong sáng tạo nghệ thuật.

8,0

1,0

2,0

4,0

1,0

    d. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản

0,5
e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

0,5
Tổng điểm toàn bài 20,0